Volgens de algemeen aanvaarde kalender in Nederland begint de winter op 21 december en eindigt op 20 maart. Veel mensen associëren deze periode met kou, korte dagen en warme truien. Maar hoe weten we precies wanneer het winter is en zijn er verschillende manieren om dit seizoen te bepalen? Hieronder lees je alles wat handig is om te weten wanneer we nu echt in de koude tijd van het jaar zitten.
Wanneer de winter start volgens de kalender
De meeste mensen kijken voor het begin van de winter naar de astronomische kalender. Volgens deze manier begint de winter elk jaar rond 21 december. Dat is het moment dat de zon midden op de dag het laagst aan de hemel staat. Dit heet de winterzonnewende. Rond deze tijd zijn de dagen het kortst en de nachten het langst. De winterzone loopt vanaf 21 december tot aan 20 maart. Op 21 maart start officieel de lente.
Verschil tussen astronomische en meteorologische winter
Er zijn twee wijzen waarop we in Nederland naar de winter kijken: de astronomische manier en de meteorologische manier. Astronomisch gezien draait het om de stand van de aarde ten opzichte van de zon. De meteorologische winter wordt alleen gebruikt door weerkundigen en begint altijd op 1 december en eindigt op 28 of 29 februari. Deze onderscheid is gemaakt om het weer over de jaren heen makkelijk te vergelijken. Voor de meeste mensen is de astronomische indeling het meest bekend, maar op weerkaarten wordt vrijwel altijd de meteorologische indeling gebruikt.
Winterse kenmerken in Nederland
Wie denkt aan de winter, denkt aan kou, sneeuw en ijs. Toch komt strenge vorst of dikke sneeuw in Nederland niet zo vaak voor. De dagen zijn kort en het blijft ’s ochtends langer donker. Tegen het einde van de middag wordt het alweer snel schemerig. De gemiddelde temperatuur ligt in de wintermaanden rond de 3 tot 6 graden Celsius. In sommige jaren hebben we een zachte winter, soms wordt het kouder en vriezen de sloten en vijvers dicht. Traditionele winteractiviteiten zoals schaatsen op natuurijs kunnen helaas niet elk jaar plaatsvinden.
Winterse tradities en feestdagen
De Nederlandse winter kent allerlei tradities en feestdagen. Denk bijvoorbeeld aan Sinterklaas, Kerstmis en Oud en Nieuw. Vooral Kerstmis en de jaarwisseling geven de donkere maanden een gezellige sfeer. Veel mensen steken extra lichtjes aan of versieren hun huis. Ook zijn er wintermarkten in veel steden en dorpen, waar glühwein en warme chocolademelk worden verkocht. Als het meezit met het weer, hoort schaatsen er natuurlijk ook bij. Minder bekend, maar ook typisch voor de winter: boerenkool of stamppot eten na een wandeling in de kou.
Hoe mensen zich voorbereiden op het winterseizoen
Wanneer de temperatuur daalt, passen veel mensen hun dagelijkse leven aan. Dikke jassen, sjaals, handschoenen en mutsen komen uit de kast. Ook de kachel of verwarming wordt vaker aangezet en er wordt minder tijd buiten doorgebracht. Fietsen wordt soms lastiger door wind of gladde wegen. De meeste planten in de tuin of op het balkon staan stil of sterven af tot het voorjaar. Auto’s hebben soms winterbanden nodig voor extra grip op natte of bevroren wegen. Ook wordt er meer aandacht besteed aan grip op de stoep tegen uitglijden.
De invloed van de winter op de natuur
In de koudste maanden verandert de natuur zichtbaar. Bomen verliezen hun bladeren, gras groeit nauwelijks en veel dieren zijn minder actief of houden een winterslaap. Vogels zoeken beschutting en eten wat ze kunnen vinden. Het leven lijkt wat rustiger in deze donkere periode van het jaar. Toch gebeurt er onder de grond en in de bomen van alles. Zodra het voorjaar begint, komt alles weer langzaam tot leven en is de winterperiode voorbij.
Meest gestelde vragen over wanneer de winter begint
-
Geldt de start van de winter overal ter wereld op hetzelfde moment?
De start van de winter op 21 december geldt alleen voor het noordelijk halfrond, zoals Nederland. In landen op het zuidelijk halfrond, zoals Australië, begint de winter rond 21 juni.
-
Waarom is het in de winter kouder en donkerder?
In de winter staat de aarde zo ten opzichte van de zon dat onze regio minder zonlicht ontvangt. Daardoor zijn de dagen korter en is het kouder.
-
Is het weer in de winter altijd hetzelfde?
Het weer in de winter kan elk jaar verschillen. Soms is het zacht en soms is er sneeuw of strenge vorst. Daar is dus geen vaste regel voor.
-
Wanneer begint de lente na de winter?
De lente begint na de winter op 21 maart volgens de astronomische kalender, of op 1 maart als je naar de meteorologische kalender kijkt.
-
Waarom zijn er twee manieren om de seizoenen te bepalen?
De astronomische indeling volgt de stand van de zon en de aarde. De meteorologische indeling is bedacht voor het weer en het bijhouden van vergelijkbare gegevens. Daardoor verschillen de data iets van elkaar.