Winter volgens het weer en de meteorologen
Weerkundigen gebruiken voorbeelden uit het dagelijks leven om te bepalen wanneer de winter begint. In de meteorologie start de winter altijd op 1 december. Deze regel is gemaakt omdat deskundigen dan makkelijker maandgemiddelden kunnen vergelijken. De winter loopt tot en met 28 februari, of 29 februari als het een schrikkeljaar is. Zo zijn de maanden netjes verdeeld in drie gelijke delen over het jaar. Dit is handig voor mensen die het weerstuderen, maar ook veel nieuwsbronnen gebruiken deze indeling in hun berichten en weerkaarten. Voor het grootste deel van de bevolking wordt deze telling als overzichtelijk ervaren.
Astronomische winter en de zonnewende
Naast de meteorologische indeling bestaat er ook een astronomische aanpak. Dat heeft te maken met de stand van de aarde ten opzichte van de zon. De astronomische winter begint op de dag van de winterzonnewende, meestal rond 21 december. Op deze dag is het aantal uren daglicht het laagst, en is de nacht dus het langst. De astronomische winter duurt tot aan de lente-equinox, meestal op 20 maart. Dit systeem is belangrijk voor oude tradities en sommige feestdagen, maar ook bij natuurkalenders kom je het nog weleens tegen. Mensen die van sterrenkunde houden, kiezen vaak voor deze manier omdat het direct met planeten en de zon te maken heeft.
Verschillen in tradities en de invloed op feestdagen
Op de meeste kalenders in Nederland en België wordt de astronomische manier aangehouden. Toch hoor je in het dagelijks spraakgebruik vaak dat de winter begint als Sinterklaas achter de rug is. Rond die tijd zijn de dagen vaak al koud, soms met sneeuw of ijs en veel mensen krijgen dan het gevoel dat de winter echt is begonnen. Sommige feestdagen, zoals Kerst en Oud en Nieuw, vallen aan het begin van de astronomische winter maar middenin de meteorologische winter. Daardoor praten mensen soms langs elkaar heen over wanneer de winter nu eigenlijk start. Het weer zorgt ook vaak voor verwarring; een vroege sneeuwbui kan de indruk geven dat de winter al volop bezig is, terwijl dat volgens wetenschappers nog niet klopt.
Waarom deze verschillen eigenlijk niet uitmaken in het dagelijks leven
Of je nu naar de algemene regels kijkt van het weerinstituut of juist naar de bewegingen van de zon, voor veel mensen verandert er in de praktijk weinig. Iedereen merkt aan de kortere dagen, kale bomen en dikke jassen dat het winterseizoen is aangebroken. Wel is handig om te weten op welke manier jouw kalender of favoriete website de winter indeelt, vooral als je plannen maakt voor vakantie, winterbanden of schaatsen. Winkels hanteren vaak de meteorologische data, terwijl sommige tradities meer aansluiten op de oude astronomische verdeling. Het gaat er uiteindelijk om wanneer jij de kou voelt en het gezellige wintersfeer aantrekt. De officiële startdatum is vooral gemaakt voor duidelijkheid in rapporten en het maken van lange termijn planningen.
Veelgestelde vragen over het begin van de winter
- Is de winter overal ter wereld op hetzelfde moment?
De winter begint alleen op hetzelfde moment op het noordelijk halfrond. In het zuidelijk halfrond zoals Australië of Zuid-Afrika begint de winter als het bij ons juist zomer is. Daar valt de winter dus in juni, juli en augustus. - Waarom verschilt de start van de winter per bron?
De start van de winter verschilt omdat sommige organisaties de meteorologische indeling aanhouden en anderen de astronomische telling volgen. De ene manier kijkt naar vaste kalenderdata, de andere naar de stand van de zon ten opzichte van de aarde. - Hoe merk je in Nederland dat de winter meestal begint?
Je merkt in Nederland vaak dat de winter is begonnen aan de lagere temperaturen, korte dagen en nachtvorst. Soms zijn er al sneeuwbuien in november, maar meestal wordt het vanaf december echt koud. - Tot wanneer duurt de winter volgens meteorologen en volgens sterrenkundigen?
Volgens meteorologen eindigt de winter op 28 of 29 februari. Volgens de astronomische indeling duurt de winter tot ongeveer 20 maart, als de zon weer precies boven de evenaar staat.