Van het gas af en toch warm blijven? Met duurzame verwarming haal je de warmte in huis zonder aardgas, door gebruik te maken van elektriciteit, de bodem, de lucht of biogas. Er zijn inmiddels meerdere goede systemen beschikbaar, elk met eigen voor- en nadelen. Welk systeem bij jou past, hangt af van je woning, je budget en hoe goed je huis geïsoleerd is.
Wat maakt verwarming eigenlijk duurzaam?
Verwarming is duurzaam als de warmte niet (of nauwelijks) afkomstig is van fossiele brandstoffen zoals aardgas. Duurzame energie zonder uitstoot van CO2 komt van duurzame stroom (zon en wind), biogas, warmte uit de bodem die in de zomer is opgeslagen, en warmte uit de buitenlucht. Hoe minder CO2 er vrijkomt bij het verwarmen van je huis, hoe duurzamer het systeem is.
Het is ook belangrijk om te weten dat duurzame verwarming en een goed geïsoleerde woning bij elkaar horen. Hoe beter je huis geïsoleerd is, hoe lager de temperatuur die je nodig hebt om het warm te krijgen. Dat maakt duurzame systemen efficiënter en goedkoper in gebruik.
De vijf meest gebruikte duurzame verwarmingssystemen
Er zijn meerdere alternatieven voor de cv-ketel op aardgas. Dit zijn de meest voorkomende:
- Warmtepomp (lucht-water): Dit systeem haalt warmte uit de buitenlucht en zet die om in warmte voor je huis. Het werkt op elektriciteit, het liefst groen. Een lucht-warmtepomp is relatief eenvoudig te installeren en geschikt voor veel woningen.
- Bodemwarmtepomp (bron-warmtepomp): Hierbij wordt warmte uit de bodem gehaald via leidingen of een bron. In de zomer wordt er warmte in de bodem opgeslagen, in de winter wordt die teruggehaald. Dit systeem is efficiënter dan een lucht-warmtepomp, maar vraagt meer ruimte en een hogere investering bij installatie.
- Warmtenet: In sommige wijken kun je aansluiten op een warmtenet. Je krijgt dan warm water via een buizenstelsel vanuit een centrale bron, zoals restwarmte van industrie of aardwarmte. Je hebt zelf geen verwarmingsinstallatie nodig.
- Biogas of groen gas: Dit is gas gemaakt van organisch materiaal, zoals mest of GFT-afval. Je kunt er een bestaande cv-ketel op laten draaien. Het nadeel is dat groen gas schaars is en niet voor iedereen beschikbaar.
- Elektrische verwarming: Denk aan infraroodpanelen of elektrische vloerverwarming. Verwarmingsfolie zet elektriciteit met een zeer hoog rendement om in warmte en past onder vrijwel elk vloertype. Dit werkt het beste in combinatie met zonnepanelen en een goed geïsoleerd huis.
Welk afgiftesysteem past erbij?
Naast de warmtebron heb je ook een systeem nodig om de warmte in de ruimte te brengen. Dat heet een afgiftesysteem. Vloerverwarming werkt het best bij duurzame systemen, omdat het met lage watertemperaturen werkt. Dat past goed bij een warmtepomp, die minder heet water levert dan een traditionele cv-ketel.
Radiatoren kunnen ook, maar dan heb je vaak grotere exemplaren nodig om genoeg warmte af te geven bij een lagere aanvoertemperatuur. Convectoren zijn een andere optie. Welk systeem het beste werkt, hangt mede af van hoe je huis gebouwd is en of er al leidingen liggen.
Waar moet je op letten bij de overstap?
De keuze voor duurzame verwarming staat of valt met een aantal praktische punten. Houd rekening met het volgende:
- Isoleer eerst. Een warmtepomp werkt slecht in een tochtig huis. Zorg minimaal voor dubbel glas, dakisolatie en spouwmuurisolatie voordat je overschakelt.
- Kijk naar je elektriciteitsaansluiting. Warmtepompen gebruiken meer stroom dan een gewoon huishouden. Soms is een zwaardere aansluiting nodig.
- Combineer met zonnepanelen. Hoe meer groene stroom je zelf opwekt, hoe duurzamer en voordeliger je warmtepomp draait.
- Vraag subsidie aan. De overheid biedt via de ISDE-regeling subsidie aan voor warmtepompen en andere duurzame verwarmingssystemen. Informeer je hier goed over voordat je investeert.
- Vergelijk offertes. Laat meerdere installateurs langskomen en vergelijk niet alleen de prijs, maar ook het type systeem dat ze adviseren.
Is duurzame verwarming altijd duurder?
De aanschaf- en installatiekosten van een duurzaam verwarmingssysteem liggen doorgaans hoger dan die van een gewone cv-ketel. Maar de gebruikskosten kunnen lager uitvallen, zeker als je zonnepanelen hebt of groene stroom inkoopt. Op langere termijn kan de overstap financieel gunstig uitpakken. Bovendien ben je minder afhankelijk van de gasprijs, die de afgelopen jaren flink geschommeld heeft.
Hoe snel je de investering terugverdient, hangt af van je situatie: hoe goed je huis geïsoleerd is, welk systeem je kiest en wat energie kost op het moment van installatie. Een goede energieadviseur kan je helpen dit concreet te maken voor jouw woning.
De overstap goed voorbereiden
Duurzame verwarming is geen product dat je zomaar aanschaft. Het is een systeem dat goed moet aansluiten bij je woning, je wensen en je budget. Begin met een energiescan van je huis, zoek uit welke subsidies er zijn en vraag advies bij een onafhankelijke installateur. Dan maak je een keuze die je jarenlang goed warm houdt, zonder de rekening van het gas.
Veelgestelde vragen
Kan ik duurzame verwarming installeren in een oudere woning?
Ja, dat kan, maar het vraagt meestal meer voorbereiding. Oudere woningen zijn vaak minder goed geïsoleerd, waardoor een warmtepomp minder efficiënt werkt. Isoleer de woning eerst goed, dan zijn bijna alle duurzame systemen geschikt, ook voor oudere huizen.
Heeft duurzame verwarming onderhoud nodig?
Ja, ook duurzame verwarmingssystemen hebben onderhoud nodig. Een warmtepomp laat je bij voorkeur jaarlijks nakijken door een monteur. Dat is vergelijkbaar met het onderhoud van een cv-ketel. Goed onderhoud houdt het systeem efficiënt en verlengt de levensduur.
Wat is het verschil tussen een lucht-warmtepomp en een bodemwarmtepomp?
Een lucht-warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht. Een bodemwarmtepomp haalt warmte uit de grond. De bodemwarmtepomp is doorgaans efficiënter, omdat de bodemtemperatuur stabieler is dan de buitenlucht. Daar staat tegenover dat de installatie van een bodemwarmtepomp meer ruimte en een hogere investering vraagt.
Werkt duurzame verwarming ook als het buiten vriest?
Ja, moderne lucht-warmtepompen werken ook bij vriezend weer, al neemt het rendement af bij zeer lage temperaturen. Bodemwarmtepompen ondervinden daar minder last van. Bij extreme kou schakelen sommige systemen tijdelijk over op een elektrisch bijverwarmingselement.
Ik ben Dennis, 38 jaar en ik woon alleen in een huis net buiten het dorp met een ruime tuin waar ieder seizoen weer genoeg te doen is. Zodra de eerste koude dagen eraan komen, ben ik bezig met alles wat voorbereid moet worden. In huis zorg ik dat alles klaar is voor de winter en buiten kijk ik wat er nodig is in de tuin.
Ik ben graag bezig met alles rondom vervoer. Ik heb een auto, een motor en een oude camperbus waar ik veel tijd in steek. Voor de winter controleer ik altijd of alles nog goed werkt. Van winterbanden en accu tot het klaarmaken van de camper voor een koude rit.
Door de jaren heen heb ik veel ervaring opgedaan met alles wat de winter met zich meebrengt. Vaak door dingen zelf uit te zoeken en soms ook doordat ik ergens pas achter kwam als het al misging. Een auto die niet wilde starten, een bevroren leiding of een camper die toch minder goed voorbereid was dan ik dacht. Juist daardoor weet ik nu welke dingen echt belangrijk zijn zodra de temperatuur begint te dalen.
Ik vind het belangrijk dat de winter niet ingewikkeld hoeft te zijn. Als je weet wat je moet doen en waar je op moet letten, kom je vaak al een stuk verder. Op winteriscoming.nl deel ik mijn kennis, ervaringen en praktische tips om anderen te helpen goed voorbereid de winter door te komen.