Alles over het begin van de winter: data, seizoenen en veranderingen

In het algemeen weten veel mensen niet precies wanneer de winter echt begint, omdat er verschillende manieren zijn om dit moment aan te wijzen. Vaak hoor je dat de winter begint zodra het koud wordt buiten. Toch zijn er duidelijke afspraken over wanneer de winter officieel start. Die afspraken verschillen afhankelijk van wie je het vraagt. Daarom is het handig om te weten welke datums en regels er zijn voor het begin van de winter in Nederland. In deze blog lees je alles over het startpunt van de winter volgens verschillende kalenders, hoe dit samenhangt met het weer en wat dit betekent in het dagelijks leven.

De astronomische winter geeft de kortste dag van het jaar aan

De astronomische winter is het seizoen dat begint op de dag van de zonnewende. Deze dag valt meestal op of rond 21 december. Op deze dag is het in Nederland het langst donker en het minst lang licht. Veel mensen zien deze datum als het echte begin van de winter, omdat vanaf dat moment de dagen langzaam weer wat langer worden. De astronomische indeling hangt samen met de stand van de aarde ten opzichte van de zon. Elk jaar komt deze datum bijna op dezelfde dag terug, dus mensen kunnen deze datum algemeen aanhouden als winterstart volgens de sterren en de zon. De astronomische winter duurt van ongeveer 21 december tot ongeveer 21 maart.

Meteorologen hanteren de winter iets anders

Volgens wetenschappers die het weer bestuderen, begint de winter niet in december maar al op 1 december. Meteorologen kiezen deze datum omdat het handig is om elke maand volledig aan een seizoen te koppelen. Zo telt de meteorologische winter altijd de maanden december, januari en februari. Dit maakt het eenvoudiger om weergegevens en temperaturen te vergelijken. In deze vakgebieden is het dus algemeen gebruikelijk om op 1 december te zeggen dat de winter van start gaat. Door deze afspraak kunnen wetenschappers het klimaat gemakkelijker onderzoeken en trends goed meten. Voor iedereen die het weer graag volgt, is dit een handig uitgangspunt.

Wintertijd en het verzetten van de klok

Naast de indeling van de seizoenen bestaat er ook nog de wintertijd. Ieder jaar, op het laatste weekend van oktober, wordt de klok een uur teruggezet. Hierdoor wordt het ’s morgens eerder licht, maar ’s avonds sneller donker. De wintertijd heeft niet precies te maken met het begin van de winter, maar zorgt er wel voor dat de dagen anders aanvoelen. Dit is een afspraak die landen in Europa samen hebben gemaakt. Zo houdt iedereen op het vasteland van Europa zich ongeveer aan dezelfde tijden voor licht en donker. Vaak verwarren mensen het begin van de winter met het moment waarop de klok wordt verzet. Toch valt de start van de winter volgens de kalender meestal later dan de overstap naar wintertijd.

De invloed van de winter op het dagelijks leven

De overgang naar de winter merk je aan verschillende zaken. Het wordt kouder buiten en vaak valt er neerslag zoals regen, hagel of sneeuw. Veel mensen moeten hun kleding aanpassen en zetten de verwarming vaker aan. In het verkeer kan het glad worden door vorst of sneeuw, waardoor veel mensen voorzichtig zijn onderweg. Winkels verkopen in deze periode warme jassen, mutsen en handschoenen. Ook vieren we in de winter bekende feestdagen als Kerstmis en Oud en Nieuw. Voor vogels en dieren betekent de winter vaak dat ze naar een warmer land trekken of in rust gaan. Over het algemeen betekent winter in Nederland dus een duidelijk andere sfeer dan in de lente, zomer of herfst.

De winter als seizoen met vaste en herkenbare eigenschappen

De winter is in Nederland duidelijk te herkennen aan koude dagen, donkere maanden en korte periodes met sneeuw of ijs. Bij kinderen is de winter populair om te schaatsen, sleetje te rijden of sneeuwpoppen te maken, als het weer dat toestaat. Voor werkenden en scholieren betekent dit seizoen vaak dat het buiten donker is als je naar school of werk gaat en ook donker als je thuiskomt. Hierdoor ervaren veel mensen minder energie. Tegelijk genieten mensen van knusse avonden binnen met warme chocolademelk of soep. De winter is dus een bijzondere tijd van het jaar waarin het leven er anders uitziet dan in andere seizoenen. Door vaste datums te hanteren voor de start van de winter, weet iedereen waar hij aan toe is.

Veelgestelde vragen over het begin van de winter

• Wanneer begint de winter volgens de kalender?

  De winter begint volgens de astronomische kalender meestal op 21 december. Dit is de dag waarop het officieel het langst donker en kortst licht is.

• Waarom begint de meteorologische winter eerder?

  De meteorologische winter start op 1 december. Dit maakt het makkelijker voor wetenschappers om het weer en temperatuur per seizoen te vergelijken, omdat elke winter dan uit volledige kalendermaanden bestaat.

• Wordt het altijd kouder zodra de winter begint?

  Vaak wordt het kouder in december en januari, maar het weer kan afwijken. Soms begint de kou eerder in het jaar, andere keren komt het pas in januari of februari echt tot vorst en sneeuw.

• Wat is het verschil tussen wintertijd en de winter?

  De wintertijd is de afspraak om de klok in oktober een uur terug te zetten. De winter als seizoen start pas later, meestal in december.

• Wat verandert er in de natuur als de winter begint?

  In de natuur worden bomen kaal, verdwijnen veel insecten en trekken sommige vogels naar warmere landen. Sommige dieren houden een winterslaap.