Duurzame verwarming: zo verwarm je je huis zonder aardgas

Duurzame verwarming wordt steeds gewoner in Nederlandse huizen. Aardgas raakt op, de energieprijzen stijgen en het klimaat vraagt om een andere aanpak. Gelukkig zijn er inmiddels meerdere manieren om je woning warm te houden zonder fossiele brandstoffen. Sommige opties zijn al jarenlang beschikbaar, andere worden steeds toegankelijker. In dit overzicht lees je wat de mogelijkheden zijn, hoe ze werken en waar je op moet letten.

Warmtepompen halen energie uit de lucht of de bodem

Een warmtepomp is op dit moment een van de meest gebruikte manieren om een woning te verwarmen zonder gas. Het apparaat haalt warmte uit de buitenlucht, de grond of het grondwater en zet die om naar bruikbare warmte voor in huis. Een luchtwater warmtepomp is het makkelijkst te installeren, omdat er geen graafwerk nodig is. Een bodemwarmtepomp werkt iets efficiënter, maar vraagt meer ruimte en een hogere investering. Beide varianten gebruiken elektriciteit om te werken, dus hoe groener die stroom is, hoe schoner de verwarming. Met zonnepanelen erbij maak je het systeem nog duurzamer. Een warmtepomp werkt het beste in een goed geïsoleerde woning, omdat die op lagere temperaturen verwarmt dan een gewone cv-ketel.

Zonnecollectoren en infraroodpanelen als aanvulling

Naast een warmtepomp zijn er andere technieken die bijdragen aan milieuvriendelijk verwarmen. Zonnecollectoren vangen warmte van de zon op en gebruiken die om water te verwarmen. Dit is niet hetzelfde als zonnepanelen, die elektriciteit opwekken. Zonnecollectoren zijn vooral geschikt voor warm tapwater en kunnen een deel van de verwarmingsbehoefte opvangen. Infraroodpanelen werken op een heel andere manier: ze verwarmen mensen en objecten direct, in plaats van de lucht in een ruimte. Ze zijn eenvoudig te installeren en werken op elektriciteit. Voor een volledig gasvrij huis zijn ze alleen niet altijd voldoende als enige bron van warmte, maar als aanvulling op een ander systeem passen ze goed.

Warmtenetten en biogas als collectieve oplossingen

Niet alle oplossingen zijn individueel. In steeds meer wijken en steden wordt gewerkt aan warmtenetten. Dat zijn systemen waarbij warmte van een centrale bron, zoals een datacentrum, fabriek of geothermische installatie, via ondergrondse leidingen naar woningen wordt getransporteerd. Bewoners hoeven dan zelf geen grote installatie in huis te hebben. Geothermische energie, ook wel aardwarmte genoemd, maakt gebruik van de warmte die diep in de bodem aanwezig is. Dit is een stabiele en betrouwbare bron, maar de aanleg vraagt grote investeringen en is daardoor vooral geschikt voor grootschalige projecten. Biogas is een andere optie. Dit gas wordt gemaakt van organisch afval en kan via het bestaande gasnet worden geleverd. Het is een stuk schoner dan aardgas, al is het aanbod beperkt en kan het de vraag van alle huishoudens niet volledig dekken.

Isolatie maakt elke verwarmingsvorm beter

Hoe goed een verwarmingssysteem ook werkt, zonder goede isolatie verdwijnt een groot deel van de warmte alsnog naar buiten. Dakisolatie, vloerisolatie, spouwmuurisolatie en dubbel of drievoudig glas zorgen ervoor dat een woning de warmte vasthoudt. Daardoor heeft een zuinig verwarmingssysteem minder energie nodig om de temperatuur op peil te houden. Dit verlaagt de energierekening en vermindert de CO2-uitstoot. Voor wie wil overstappen op een warmtepomp is isolatie bijna altijd een eerste stap, omdat die systemen minder goed werken in een tochtige of slecht geïsoleerde woning. Gemeenten en de rijksoverheid bieden subsidies en leningen aan voor zowel isolatie als voor de aanschaf van duurzame verwarmingssystemen. Het loont om die mogelijkheden te vergelijken voordat je een keuze maakt.

Veelgestelde vragen

Wat kost een warmtepomp gemiddeld?
De aanschaf en installatie van een luchtwater warmtepomp kost gemiddeld tussen de 5.000 en 12.000 euro. Een bodemwarmtepomp is duurder en ligt vaak tussen de 15.000 en 25.000 euro inclusief het boren van de put. Met subsidie via de ISDE-regeling van de overheid kun je een deel van die kosten terugkrijgen.

Is een warmtepomp ook geschikt voor oudere woningen?
Een warmtepomp in een oudere woning is mogelijk, maar vraagt meestal eerst aanpassingen aan de isolatie. Oudere woningen verliezen snel warmte, en een warmtepomp werkt het zuinigst in een goed geïsoleerde omgeving. Laat een energieadviseur eerst de situatie beoordelen om te zien welke stappen nodig zijn.

Wat is het verschil tussen een zonnepaneel en een zonnecollector?
Een zonnepaneel zet zonlicht om in elektriciteit. Een zonnecollector vangt de warmte van de zon op en gebruikt die om water te verwarmen. Die twee systemen dienen dus een ander doel, al kunnen ze elkaar goed aanvullen in een woning die volledig gasvrij wil worden.

Hoeveel subsidie is er beschikbaar voor duurzame verwarming?
Via de ISDE-regeling van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland kun je subsidie aanvragen voor warmtepompen, zonnecollectoren en andere duurzame verwarmingssystemen. Het subsidiebedrag verschilt per type installatie en verandert jaarlijks. Op de website van RVO.nl vind je de actuele bedragen en voorwaarden.